جرم گیری و بروساژ دندان: تفاوت، مراحل انجام و عوارض احتمالی

جرم گیری و بروساژ دندان دو مرحله اساسی و غیرقابل انکار برای حفظ سلامت دهان و دندان هستند. بسیاری از افراد این دو اصطلاح را به جای یکدیگر به کار می‌برند یا فکر می‌کنند یک کار واحد است، در حالی که هر کدام هدف خاصی را دنبال می‌کنند. اگر از خونریزی لثه، بوی بد دهان یا مشاهده رسوب زرد و قهوه‌ای روی دندان‌های خود رنج می‌برید، این مقاله به شما کمک می‌کند تا به طور کامل با این درمان حیاتی آشنا شوید.

جرم دندان چیست و چرا باید برداشته شود؟

جرم دندان یا «تارتار»، در واقع پلاک میکروبی سفت و معدنی شده است. پلاک یک لایه نرم و چسبنده از باکتری‌هاست که روزانه روی دندان‌ها تشکیل می‌شود. اگر به خوبی با مسواک و نخ دندان پاک نشود، با رسوب املاح بزاق، سفت شده و به جرم تبدیل می‌گردد. جرم به دلیل سطح خشن، محلی برای تجمع بیشتر پلاک و باکتری می‌شود و سموم این باکتری‌ها عامل اصلی ایجاد بیماری لثه (ژنژیویت و پریودنتیت)، تحلیل استخوان فک، پوسیدگی دندان و بوی بد دهان است. جرم به هیچ وجه با مسواک زدن معمولی از بین نمی‌رود و حذف آن تنها با کمک دندانپزشک ممکن است.

تفاوت اصلی جرم گیری و بروساژ در چیست؟

این دو فرآیند، اگرچه معمولاً پشت سر هم انجام می‌شوند، اما اهداف و روش‌های متفاوتی دارند:

به زبان ساده: جرم گیری مانند سمباده زدن یک دیوار برای برداشتن رنگ قدیمی و ناصاف است، در حالی که بروساژ مانند رنگ کردن نهایی و صاف کردن سطح آن است.

مراحل انجام جرم گیری و بروساژ در مطب

1. معاینه اولیه: دندانپزشک یا بهداشتکار دهان و دندان، لثه‌ها و دندان‌های شما را به دقت بررسی می‌کند. ممکن است از یک پروب پریودنتال برای اندازه‌گیری عمق فاصله بین لثه و دندان (پاکت) استفاده شود.

2. جرم گیری با دستگاه اولتراسونیک: با استفاده از نوک دستگاه اولتراسونیک که با لرزش و پاشش آب کار می‌کند، جرم‌های بزرگ و ضخیم به سرعت خرد و شسته می‌شوند.

3. جرم گیری با ابزار دستی (کورت): برای تکمیل کار و برداشتن جرم از سطوح ریشه و نواحی که دستگاه به راحتی نمی‌رسد، از ابزارهای دستی ظریف استفاده می‌شود. این مرحله برای صاف کردن سطح ریشه و جلوگیری از تجمع مجدد جرم حیاتی است.

4. بروساژ: پس از اطمینان از حذف کامل جرم‌ها، با استفاده از یک برس یا فنجان لاستیکی نرم که به دستگاه متصل است و همراه با خمیر مخصوص، تمام سطوح دندان به آرامی صیقل داده می‌شود.

5. شستشو و فلورایدتراپی (اختیاری): در نهایت دهان کاملاً شسته می‌شود. ممکن است دندانپزشک برای کاهش حساسیت و تقویت مینا، ژل یا وارنیش فلوراید روی دندان‌ها بزند.

فواید و مزایای انجام منظم جرم گیری و بروساژ

• پیشگیری و درمان بیماری لثه: اصلی‌ترین فایده، متوقف کردن روند التهاب لثه و جلوگیری از تخریب استخوان فک است.

• از بین بردن بوی بد دهان (هالیتوزیس): با حذف منبع اصلی باکتری‌ها، بوی بد دهان به شدت کاهش می‌یابد.

• کاهش پوسیدگی: جرم محیطی مناسب برای باکتری‌های پوسیدگی‌زا فراهم می‌کند.

• ایجاد سطح صیقلی: با بروساژ، سطح دندان صاف می‌شود و چسبندگی پلاک جدید به تأخیر می‌افتد.

• بازگرداندن رنگ طبیعی دندان: با حذف لکه‌های خارجی ناشی از قهوه، چای یا سیگار، دندان‌ها رنگ طبیعی‌تر و درخشان‌تری پیدا می‌کنند.

• تشخیص بهتر: با حذف جرم و لکه، دندانپزشک می‌تواند پوسیدگی‌ها، ترک‌ها و سایر مشکلات را بهتر تشخیص دهد.

عوارض جانبی طبیعی و موقت

برخی احساسات پس از جرم گیری عمقی طبیعی هستند و معمولاً پس از چند روز از بین می‌روند:

• حساسیت دندانی: به خصوص به سرما و گرما. این به دلیل تماس شدن سطوح ریشه‌ای است که قبلاً زیر جرم محافظت می‌شدند. استفاده از خمیردندان ضدحساسیت به بهبود آن کمک می‌کند.

• خونریزی یا التهاب لثه: اگر لثه شما قبل از جرم گیری شدیداً ملتهب بوده، ممکن است در حین یا بعد از درمان کمی خونریزی کند که با بهبود سلامت لثه برطرف می‌شود.

• احساس فاصله بین دندان‌ها: چون جرم پرکننده این فضاها برداشته می‌شود، ممکن است به طور موقت احساس فاصله کنید. این نشانه حذف عامل بیماری‌زا است.

• ناراحتی جزئی: ممکن است در نواحی خاصی هنگام جرم گیری عمقی، کمی ناراحتی احساس شود که با بی‌حسی موضعی قابل کنترل است.

باور غلط رایج: «جرم گیری دندان را خراب می‌کند!»

این باور کاملاً نادرست است. برخلاف این تصور، این جرم است که با تخریب لثه و استخوان، باعث لقی دندان می‌شود. جرم‌گیری با حذف این عامل مخرب، از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌کند. ممکن است به دلیل از بین رفتن تورم لثه یا حذف جرمی که دندان‌ها را به ظاهر محکم نگه می‌داشت، احساس لقی موقت ایجاد شود، اما این وضعیت با بهبود سلامت لثه و استخوان، معمولاً تثبیت می‌شود. دندان سالم با جرم‌گیری خراب نمی‌شود.

سوالات متداول (FAQ)

هر چند وقت یکبار باید جرم گیری انجام دهم؟
برای افراد با لثه‌های سالم، معمولاً هر ۶ تا ۱۲ ماه یکبار کافی است. اما اگر مستعد تشکیل جرم سریع یا مبتلا به بیماری لثه باشید، دندانپزشک فواصل کوتاه‌تر (مثلاً هر ۳ تا ۴ ماه) را توصیه می‌کند.

آیا جرم گیری درد دارد؟
در جرم گیری معمولی، اغلب دردی احساس نمی‌شود. ممکن است در نواحی حساس یا در جرم گیری عمقی، کمی ناراحتی وجود داشته باشد که با بی‌حسی موضعی قابل کنترل است. بسیاری از دستگاه‌های مدرن اولتراسونیک نیز بسیار ملایم هستند.

چرا بعد از جرم گیری، دندان‌هایم حساس شده‌اند؟
این حساسیت موقتی است و به دلیل در معرض قرار گرفتن بخش کوچکی از ریشه دندان ایجاد می‌شود که قبلاً زیر جرم پنهان بود. استفاده از خمیردندان ضدحساسیت به مدت دو هفته معمولاً آن را برطرف می‌کند.

آیا بروساژ ضروری است؟
اگرچه بروساژ برای سلامت لثه به اندازه جرم گیری حیاتی نیست، اما برای تکمیل فرآیند تمیزکردن، ایجاد سطح صاف (که دفع پلاک را آسان‌تر می‌کند) و حذف لکه‌های سطحی بسیار توصیه می‌شود.

جمع‌بندی و توصیه نهایی

جرم گیری و بروساژ، یک سرمایه‌گذاری پیشگیرانه و درمانی ضروری برای حفظ دندان‌ها و لثه‌های شماست. این درمان نه تنها زیبایی لبخند شما را بهبود می‌بخشد، بلکه از هزینه‌ها و درمان‌های پیچیده و پرهزینه آینده مانند درمان ریشه، ایمپلنت یا جراحی لثه جلوگیری می‌کند. با رعایت بهداشت روزانه در خانه و مراجعه منظم برای چکاپ و جرم گیری حرفه‌ای، می‌توانید سلامت دهان و دندان خود را برای یک عمر تضمین کنید. برای تعیین زمان مناسب جرم گیری بعدی خود، حتماً با دندانپزشک مشورت کنید.

 پروفسور سیده حوریه موسوی – متخصص دندان‌پزشکی زیبایی و ترمیمی

استاد تمام دانشکده دندان‌پزشکی مشهد ‌

 آدرس: مشهد- بلوار سجاد، روبه روی مشهد مال، بین چهارراه خیام و گلریز، ساختمان پزشکان نگین، بلوک1 ، طبقه چهارم، پلاک ۱۴

 051-37676258  09914725431